Poprzedni
Następny

Historia

     Klasycystyczny pałac w Jaszunach został wzniesiony w 1824 – 1828 z inicjatywy Jana Śniadeckiego według projektu architekta Karola Podczaszyńskiego. Jest to budowla dwukondygnacyjna, wzniesiona na planie prostokąta. Do lewego szczytu pałacu przylega połączony za pomocą krótkiego łacznika ośmioboczny piętrowy pawilon, zawieńczony niskim  belwederem , wzniesiony w 1875-1876 przez Jana Balińskiego według projektu arch. Apolinarego  Mikulskiego.

 

     Pałac w Jaszunach to obiekt dziedzictwa kultury o znaczeniu nie tylko regionalnym, ale też narodowym. Interesujący nie tylko ze względu na styl późnego klasycyzmu, ale też na to, że przebywało i gościło w nim wiele znanych osobistości tamtych czasów. Balińscy i Śniadeccy stworzyli w pałacu aurę, która przyciągała najbardziej słynne i twórcze umysły XIX w. – naukowców, poetów, wojowników. Bywali tu liczni przedstawiciele wileńskiej elity naukowej i intelektualnej.  Dzięki czemu mury pałacu pamiętają niejedną wybitną osobowość.

     Obecnie pałac jest dostosowany do potrzeb turystycznych. Stale odbywają się koncerty,wycieczki, prezentacje książek, wystawy artystyczne oraz zajęcia edukacyjne.

     Na parterze urządzone są dwie sale muzealne, z których jedna zapoznaje z życiem kulturalnym , politycznym i społecznym Litwy w pierwszej połowie XIX wieku, dziejami dworu jaszuńskiego, biografiami rezydentów i gości dworu. Są tu gabloty z epoki Oświecenia i Romantyzmu , przywołujące postacie braci Śniadeckich, ich podstawowe kierunki badań naukowych.
W innej sali na zwiedzających czekają gry obrazujące życie codzienne dworu.

     W salach na piętrze znajdują się pokoje memorialne Michała Balińskiego, Jana Śniadeckiego oraz Juliusza Słowackiego.

Park Dworski

     Od XVIII w. w Europie upowszechniła się nowa moda na wygląd parków. Dotychczas popularne parki o geometrycznych kształtach zaczęto zmieniać na parki odzwierciedlające naturalność przyrody.Takie parki zaczęły pojawiać się w Anglii – dlatego nazywano je angielskimi. Wraz z klasycyzmem i romantyzmem parki te dotarły na Litwę.

     Uważa się, że park dworski w Jaszunach został założony na początku XIX wieku. Podczas budowy nowego pałacu Balińskich i Śniadeckich został on poszerzony – zmieniono trochę jego plan. Park został stworzono w stylu angielskich parków krajobrazowych, mających naśladować naturalne piękno przyrody. Wrażenie na zwiedzających miały wywierać urządzane wśród drzew i kęp krzewów rozległe, jasne i przytulne polany. Grupy drzew i krzewów zostały rozmieszczone tak, aby nie zasłaniały perspektywy na dalej leżące zieleńce. Im dalej w głąb parku, tym bardziej naturalny nosił on charakter.

     Przestrzenie parkowe tworzą lokalne gatunki drzew: lipa drobnolistna, zwyczajny klon, jesion zwyczajny, wiąz górski, olcha czarna, osika, świerk, sosna. Z drzew występujących w obcych krajach dziś rośnie imponujący szary orzech, potężny modrzew europejski oraz sosna weimutowa. Około 1970 roku w parku rosło jeszcze około 30 rodzajów i odmian drzew i krzewów introdukowanych. Park nad rz. Mereczanką, chroniony od 1986 roku jako pomnik przyrody.

Cmentarz rodzinny Balińskich

     Nie opodal zespołu pałacowego po drugiej stronie Mereczanki (ok.300m od pałacu) wznosi się niewysokie wzgórze. Właśnie na tym wzgórzu znajduje się otoczony wysokim kamiennym murem cmentarz rodzinny właścicieli majątku. Cmentarz powstał w 1830 r., po śmierci Jana Śniadeckiego. Pózniej chowano tu Balińskich i inne osoby dworu.

     Rodzina Jana Śniadeckiego na miejscu pochówku sławnego uczonego chciała postawić kaplicę – mauzoleum. Architekt Karol Podczaszyński sporządził projekt kaplicy i cmentarza. Władze nie dali jednak pozwolenia na budowę. Zamiast kaplicy na grobie Jana Śniadeckiego ustawiono kamienny obelisk z metalowym krzyżem.

     Dzisiaj na cmentarzu jest około 20 grobów. Spoczywają tu profesor Jan Śniadecki- słynny astronom, matematyk, filozof (1756-1830). I Michał Baliński – historyk, publicysta, autor pism o historii Wilna, Uniwersytetu Wileńskiego, o królowej Barbarze Radziwiłłównie, o starożytnych czasach Polski i Litwy (1794-1864). Nie opodal spoczywa syn Michała Balińskiego, profesor Jan Baliński – prekursor psychiatrii naukowej w Imperium Rosyjskim. Nie na darmo cmentarz ten nazywany jest cmentarzem naukowców.