{"id":4689,"date":"2020-11-24T21:40:20","date_gmt":"2020-11-24T21:40:20","guid":{"rendered":"https:\/\/dev.getspace.us\/salcininkaikultura\/?p=4689"},"modified":"2020-12-06T19:52:24","modified_gmt":"2020-12-06T19:52:24","slug":"jan-sniadecki-romantyzmowi-przeciwstawial-medrca-szkielko-i-oko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/salcininkaikultura.lt\/pl\/2020\/11\/24\/jan-sniadecki-romantyzmowi-przeciwstawial-medrca-szkielko-i-oko\/","title":{"rendered":"Jan \u015aniadecki. Romantyzmowi przeciwstawia\u0142 „m\u0119drca szkie\u0142ko i oko”"},"content":{"rendered":"
<\/div>\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n
Matematyk, astronom, filozof i reformator o\u015bwiaty. Zas\u0142u\u017cony dla uniwersytet\u00f3w w Krakowie i Wilnie. Udowadnia\u0142, \u017ce patriot\u0105 jest nie tylko ten, kto walczy szabl\u0105, ale i ten, kt\u00f3ry o\u015bwieca rozumem.<\/div>\n<\/header>\n
 <\/div>\n
Jan \u015aniadecki, portret p\u0119dzla Jana RustemaFoto: Wikimedia Commons\/domena publiczna<\/div>\n
\n

21 listopada 1830 roku zmar\u0142 Jan \u015aniadecki<\/strong>, polski uczony epoki o\u015bwiecenia. To jego Adam Mickiewicz skrytykowa\u0142 w balladzie „Romantyczno\u015b\u0107”.<\/p>\n

Wyrodny wychowanek jezuit\u00f3w<\/strong><\/p>\n

Jan przyszed\u0142 na \u015bwiat 29 sierpnia 1756<\/strong>, w ubogiej rodzinie mieszcza\u0144skiej w \u017bninie.<\/p>\n

– Mia\u0142 zaledwie 8 lat, gdy zacz\u0105\u0142 nauk\u0119 w kolegium jezuickim w Poznaniu – s\u0142yszymy w audycji Tadeusza Bonika z cyklu „Ludzie nauki w anegdocie”. <\/strong>– A jezuici mieli w\u00f3wczas walne prawid\u0142o, kt\u00f3rego nigdy z oka nie spuszczali, \u017ceby ca\u0142ymi si\u0142ami zach\u0119ca\u0107 i przybiera\u0107 do swojego zgromadzenia dobr\u0105 g\u0142ow\u0105 obdarzonych ludzi.<\/p>\n

<\/p>\n

\n
POS\u0141UCHA\u0106 audycji z cyklu „Ludzie nauki w anegdocie” Tadeusza Bonika po\u015bwi\u0119cona postaci Jana \u015aniadeckiego <\/span>mo\u017cna na stronie <\/span> <\/span>https:\/\/www.polskieradio24.pl\/39\/156\/Artykul\/1293473<\/a><\/header>

<\/header>\n<\/div>\n

Tak te\u017c pr\u00f3bowali zrobi\u0107 z m\u0142odym Janem. Tego jednak zbyt ci\u0105gn\u0119\u0142o do akademickich \u0142aw: \u015aniadecki studiowa\u0142 w Krakowie, Getyndze i Pary\u017cu. P\u00f3\u017aniej uczony sta\u0142 si\u0119 zagorza\u0142ym przeciwnikiem jezuit\u00f3w, upatruj\u0105c w prowadzonej przez nich dzia\u0142alno\u015bci o\u015bwiatowej \u017ar\u00f3d\u0142a ciemnoty i zacofania.<\/p>\n

Organizator i obro\u0144ca o\u015bwiaty<\/strong><\/p>\n

– B\u0119d\u0105c Polakiem, winienem moje us\u0142ugi ojczy\u017anie – mia\u0142 odpowiedzie\u0107 na propozycj\u0119 obj\u0119cia stanowiska na uniwersytecie madryckim, kt\u00f3re pad\u0142o w Pary\u017cu.<\/p>\n

Do kraju wr\u00f3ci\u0142 w 1781 roku na wezwanie Komisji Edukacji Narodowej, by obj\u0105\u0107 Katedr\u0119 Matematyki i Astronomii w Szkole Wy\u017cszej Koronnej (obecnie Uniwersytet Jagiello\u0144ski). Zacz\u0105\u0142 reform\u0119 i rozbudow\u0119 uniwersytetu. Organizatorsk\u0105 prac\u0119 przerwa\u0142 upadek Rzeczpospolitej: musia\u0142 broni\u0107 d\u00f3br uczelni przed targowiczanami. Dzi\u0119ki \u015aniadeckiemu uda\u0142o si\u0119 unikn\u0105\u0107 grabie\u017cy.  <\/p>\n

Patriot\u0105 by\u0142 nie tylko z mowy, ale i z czynu. W czasie powstania ko\u015bciuszkowskiego <\/strong>obj\u0105\u0142 funkcj\u0119 cz\u0142onka komisji odpowiedzialnej za zbi\u00f3rk\u0119 funduszy i prowiantu oraz rekrutacj\u0119 do powsta\u0144czej armii. Jako jeden z nielicznych nie zosta\u0142 obj\u0119ty amnesti\u0105 przez w\u0142adze zaborcze.<\/p>\n

W latach 1807-15 pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 rektora Uniwersytetu Wile\u0144skiego. Na Wile\u0144szczy\u017anie stara\u0142 si\u0119 zunifikowa\u0107 o\u015bwiat\u0119.<\/p>\n

– Wprowadzi\u0142 jednolity program, jednolite podr\u0119czniki i zaleci\u0142 weryfikacj\u0119 nauczycieli-zakonnik\u00f3w – s\u0142yszymy w audycji z 1976 roku.<\/p>\n

Osi\u0105gni\u0119cia naukowe<\/strong><\/p>\n

\u015aniadeckiemu nauka zawdzi\u0119cza nie tylko sprawn\u0105 organizacj\u0119 o\u015bwiaty. To on opracowa\u0142 polsk\u0105 terminologi\u0119 matematyczn\u0105 i astronomiczn\u0105.<\/p>\n

– By\u0142 autorem najlepszego w\u00f3wczas podr\u0119cznika algebry – s\u0142yszymy w audycji Tadeusza Bonika.<\/p>\n

Odkry\u0142, niezale\u017cnie od Heinricha Wilhelma Olbresa planetoid\u0119 Pallas. By\u0142 te\u017c popularyzatorem nauki: napisa\u0142 popularnonaukow\u0105 rozpraw\u0119 dotycz\u0105c\u0105 teorii heliocentrycznej Kopernika. Wraz z m\u0142odszym bratem, J\u0119drzejem, w 1784 roku (a wi\u0119c w rok po pionierskim locie braci Montgolfier) zbudowa\u0142 jeden z pierwszych na ziemiach polskich balon\u00f3w.<\/p>\n

„M\u0119drca szkie\u0142ko i oko”<\/strong><\/p>\n

Od 1819 roku \u015aniadecki zacz\u0105\u0142 krytykowa\u0107 rodz\u0105cy si\u0119 romantyzm. Upatrywa\u0142 w nim powrotu do ciemnoty i zabobonno\u015bci. Krytyka nie pozosta\u0142a bez odzewu. Naukowy \u015bwiatopogl\u0105d \u015aniadeckiego skrytykowa\u0142 Mickiewicz w balladzie „Romantyczno\u015b\u0107” pisz\u0105c: „Czucie i wiara silniej m\u00f3wi do mnie\/ Ni\u017c m\u0119drca szkie\u0142ko i oko”.<\/p>\n

<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/www.polskieradio24.pl\/39\/156\/Artykul\/1293473<\/a><\/p>\n

<\/p>\n<\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Matematyk, astronom, filozof i reformator o\u015bwiaty. Zas\u0142u\u017cony dla uniwersytet\u00f3w w Krakowie i Wilnie. Udowadnia\u0142, \u017ce patriot\u0105 jest nie tylko ten, kto walczy szabl\u0105, ale i ten, kt\u00f3ry o\u015bwieca rozumem. Jan \u015aniadecki, portret p\u0119dzla Jana RustemaFoto: Wikimedia Commons\/domena publiczna 21 listopada 1830 roku zmar\u0142 Jan \u015aniadecki, polski uczony epoki o\u015bwiecenia. To jego Adam Mickiewicz\u00a0skrytykowa\u0142\u00a0w balladzie „Romantyczno\u015b\u0107”. […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5166,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-4689","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dvaro-renginiai","entry","has-media"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/salcininkaikultura.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4689","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/salcininkaikultura.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/salcininkaikultura.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/salcininkaikultura.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/salcininkaikultura.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4689"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/salcininkaikultura.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4689\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5168,"href":"https:\/\/salcininkaikultura.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4689\/revisions\/5168"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/salcininkaikultura.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5166"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/salcininkaikultura.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4689"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/salcininkaikultura.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4689"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/salcininkaikultura.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4689"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}